Γυναίκα & Νομοθεσία

 

Οι Ελληνίδες διένυσαν ένα μακρύ και τραχύ δρόμο για την εδραίωση και επικύρωση  των δικαιωμάτων που σήμερα θεωρούνται δεδομένα. Η συμβολή των γυναικείων σωματείων υπήρξε θεμελιώδης και η ΧΕΝ ήταν ανέκαθεν παρούσα.

Από τα πιο σπουδαία επιτεύγματα που προκάλεσε το ελληνικό γυναικείο κίνημα ήταν η κατοχύρωση της αρχής της ισότητας – και μάλιστα η διεκδίκηση των αναγκαίων νομοθετικών αλλαγών που εξασφαλίζουν την ουσιαστική ισότητα – στην αναθεώρηση του Συντάγματος το 1975.

Με στόχο την υπεύθυνη ενημέρωση των γυναικών και την άσκηση πίεσης προς την πολιτική ηγεσία, τα Συνεργαζόμενα Γυναικεία Σωματεία, (ανάμεσά τους και η ΧΕΝ Ελλάδος), διοργάνωσαν εκδηλώσεις τον Ιανουάριο του 1975 με αφορμή την κήρυξη του έτους από τον ΟΗΕ ως «Διεθνές Έτος Γυναίκας» και κυκλοφόρησαν ψήφισμα εστιάζοντας στην προώθηση της ισότητας, στην διεκδίκηση των γυναικείων δικαιωμάτων, καθώς και στην αναγνώριση του ρόλου των γυναικών στην κοινωνική και πολιτική ζωή.

Παράλληλα, καθώς το αρχικό Σχέδιο του Συντάγματος δεν περιείχε καμία αναφορά στην ισότητα των φύλων, υπέβαλαν συγκεκριμένες κι εμπεριστατωμένες προτάσεις ζητώντας να υπάρξει προσθήκη  για την ισότητα και να επαλειφθούν οποιεσδήποτε νομοθετικές αποκλίσεις. Μάλιστα, ζήτησαν και την προσθήκη νομοθεσίας που θα εξασφαλίζει τα κοινωνικά δικαιώματα, όπως η προστασία της μητρότητας, της παιδικής και γεροντικής ηλικίας, καθώς και την ισότητα των αμοιβών για εργασία ίσης αξίας.

Οι προτάσεις αυτές, στις οποίες έγιναν επανειλημμένες αναφορές κατά τις συζητήσεις στην αρμόδια Κοινοβουλευτική Υποεπιτροπή και την Ολομέλεια της Αναθεωρητικής Βουλής, καθώς και η έντονη κινητοποίηση των γυναικείων και φεμινιστικών οργανώσεων ή / και άλλων ΜΚΟ, προκάλεσαν επερωτήσεις βουλευτών με σκοπό την τροπολογία του Συντάγματος και επέδρασαν σημαντικά στις εργασίες αναθεώρησης του Συντάγματος, που ολοκληρώθηκαν τον Ιούνιο του 1975.

Τα Συνεργαζόμενα Γυναικεία Σωματεία συνέχισαν την καμπάνια ενημέρωσης και τις ενέργειες συνηγορίας, ώστε οι προγενέστερες διατάξεις, που περιείχαν διακρίσεις λόγω φύλου (και οι οποίες δεν ήταν δυνατό να καταργηθούν άμεσα μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος) να διατηρηθούν μόνο για μια μικρή μεταβατική περίοδο (έως το 1982).

Η ΧΕΝ Ελλάδος, πάντα πιστή στις αρχές της, συμμετείχε στη διοργάνωση Πανελλήνιου Σεμιναρίου τον Οκτώβρη του 1975.  Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τσάτσος απηύθυνε χαιρετισμό, ενώ με μήνυμά του ο τότε Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, τόνισε ότι:  «… δεν εγγυάται μόνο η μορφή του πολιτεύματος τη δημοκρατία, αλλά η ουσιαστική ισοτιμία των πολιτών και η κοινωνική δικαιοσύνη…»

Τα Συνεργαζόμενα Γυναικεία Σωματεία εργάσθηκαν ακαταπόνητα για την ενημέρωση των μελών τους και την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης. Επεξεργάσθηκαν προτάσεις, κατέστρωσαν δράσεις συνηγορίας, ενόψει της λήξης της μεταβατικής περιόδου και διεκδίκησαν την συμμετοχή των γυναικείων οργανώσεων στις γνωμοδοτικές επιτροπές. Επανήλθαν με κοινή δήλωση και κατάθεση υπομνήματος το 1980 υπογραμμίζοντας πως το Σχέδιο Νόμου της Επιτροπής Γαζή, που είχε εν τω μεταξύ συσταθεί, αποτελούσε σημαντικό βήμα προς την εκπλήρωση της συνταγματικής επιταγής για την ισότητα των φύλων και ζήτησαν την άμεση ψήφισή του από τη Βουλή των Ελλήνων.

Η ΧΕΝ δημιούργησε πολλές ευκαιρίες, ώστε το εθελοντικό της δυναμικό να μελετήσει σε βάθος τις προτάσεις της Επιτροπής. Στην Πανελλήνια Συνάντηση Στελεχών της ίδια χρονιάς αποφασίστηκε η αποστολή υπομνήματος προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης, με προτάσεις για την ουσιαστική πραγμάτωσης της Συνταγματικής επιταγής για την ισότητα ανδρών και γυναικών. Συγκεκριμένα, τα μέλη της ΧΕΝ από όλη την Ελλάδα ανάδειξαν την ανάγκη διασφάλισης της περιουσίας που αποκτήθηκε στο γάμο και για τους δυο συζύγους, την κατάργηση των διατάξεων της εμβρυωρού, την θέσπιση κοινού κατώτατου ορίου για την σύναψη γάμου για άνδρες και γυναίκες και την απόδοση κοινού επιθέτου στα τέκνα για την διασφάλιση των οικογενειακών δεσμών.

Υπό το πρίσμα της Διεθνούς Σύμβασης για την εξάλειψη όλων των διακρίσεων σε βάρος των Γυναικών (CEDAW) σε όλους τους τομείς της ζωής και της δράσης, που ψηφίσθηκε το 1979, η ΧΕΝ Ελλάδος συμμετείχε καθοριστικά στην ψήφιση του νέου Οικογενειακού Δικαίου (1983) που άλλαξε ριζικά τη θέση της Ελληνίδας στην οικογένεια με την κατάργηση της αρχηγίας του άντρα και την ισότητα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων σε ό, τι αφορά την οικογένεια και το παιδί, καθώς και την ελευθερία απόφασης της γυναίκας για άσκηση επαγγελματικής εργασίας.

Η ΧΕΝ, όπως και οι υπόλοιπες γυναικείες οργανώσεις δεν εφησύχασαν με την ψήφιση του Οικογενειακού Δικαίου. Συνέχισαν να αναδεικνύουν τα γυναικεία θέματα και να πιέζουν προς την κατεύθυνση της εξάλειψης των διακρίσεων, συμβάλλοντας στην ψήφιση ειδικών νόμων για την ισότητα στην εργασία, την ιθαγένεια της γυναίκας και του παιδιού της, το δικαίωμα στην άμβλωση, τη γονική άδεια, κ.ά.

Η προσήλωση της ΧΕΝ στην ενδυνάμωση των γυναικών, ώστε να αρθρώσουν το λόγο τους και να διεκδικήσουν την ισότιμη πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, οδήγησε  στη διοργάνωση ευρείας έρευνας με θέμα την υπεύθυνη γονιμότητα (1984 – 1985). Το συντριπτικό ποσοστό των μελών της ΧΕΝ ανέδειξε την ανάγκη να προστατευθεί το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση και την υπεύθυνη επιλογή, τονίζοντας παράλληλα πως πρέπει να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των σεξουαλικών και αναπαραγωγικών δικαιωμάτων των γυναικών και κοριτσιών.

Η διαχρονική συμβολή της ΧΕΝ και των υπολοίπων Συνεργαζόμενων Γυναικείων Σωματείων, που λειτούργησαν επί 40 χρόνια ως ισχυρή ομάδα κρούσης σε θέματα που αφορούν τις γυναίκες, χαιρετίστηκε με την τιμητική τους αναγνώριση από το Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων σε Επετειακή Εκδήλωση το 2008 στην Αίθουσα της Παλαιάς Βουλής.

Στις μέρες μας, η σταθερή παρουσία της ΧΕΝ στην Επιτροπή Ισότητας της Βουλής, η διεύρυνση των συνεργασιών με φορείς και γυναικείες οργανώσεις και τελευταία η κινητοποίηση των εθελοντριών της ΧΕΝ από άκρη σε άκρη της Ελλάδας για την συλλογή υπογραφών με σκοπό την επικύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών και παιδιών τιμούν την παράδοση της Οργάνωσης και συνεχίζουν επάξια το έργο ξεχωριστών γυναικείων προσωπικοτήτων του παρελθόντος.

Το γυναικείο κίνημα σήμερα εξακολουθεί να έχει μια σημαντική αποστολή, που απαιτεί διαρκή εγρήγορση και συντονισμένη δράση. Οφείλει να χτίσει πάνω στα θεμελιώδη κεκτημένα, παρακολουθώντας την εφαρμογή των νόμων, πιέζοντας για την υλοποίησή τους και ελέγχοντας τα αποτελέσματά τους στην πράξη. Η ΧΕΝ είναι σίγουρο πως θα συνεχίσει το έργο της συνηγορώντας για τα δικαιώματα των γυναικών και της νεότητας και μετέχοντας ενεργά και εποικοδομητικά στο ιστορικό γίγνεσθαι.