Ιστορικό

Η ΧΕΝ στην Ελλάδα

 

H XEN στην Ελλάδα ιδρύθηκε στην περίοδο μιας μεγάλης κρίσης για τον τόπο: το 1923, μετά τη μικρασιατική καταστροφή, όταν έπρεπε άμεσα να ενσωματωθούν στο εθνικό κορμό 1.500.000 Έλληνες πρόσφυγες. Νεαρές Σμυρνιές, μέλη της ΧΕΝ στην πόλη τους, αποτέλεσαν τον πρώτο πυρήνα της Οργάνωσης, που δραστηριοποιήθηκε στην Αθήνα για να αντιμετωπίσει τις επείγουσες και πιεστικές ανάγκες επιβίωσης του γυναικείου προσφυγικού πληθυσμού: την επανασύνδεση με τις διεσπαρμένες τους οικογένειες, την ταχύρρυθμη κατάρτισή τους, ώστε να έχουν τη δυνατότητα άμεσης επαγγελματικής αποκατάστασης, την παροχή ψυχολογικής και συμβουλευτικής στήριξης. Από τα πρώτα της βήματα είχε την υλική και ηθική υποστήριξη της Παγκόσμιας ΧΕΝ.

 

Όπως όλες οι Οργανώσεις Νεότητας, με την επιβολή δικτατορικού καθεστώτος το 1939, η ΧΕΝ διαλύθηκε. Μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο ανασυστάθηκε και εξαπλώθηκε στον ελληνικό χώρο, τόσο σε αστικές όσο και σε αγροτικές περιοχές.

Μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου (1947) ιδρύεται η ΧΕΝ Ελλάδος, ως κοινό όργανο επικοινωνίας, συνεργασίας και εκπροσώπησης και δημιουργεί υποδομές πανελλήνιας Οργάνωσης. Στο πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο συμμετείχαν μέλη από τις ΧΕΝ Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Κηφισιάς και Πάτρας.

Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ‘60 περίπου, η ΧΕΝ συμμετείχε στο έργο της ανασυγκρότησης και σταδιακά εφάρμοσε πρωτοποριακά προγράμματα στέγασης, σίτισης, επαγγελματικής κατάρτισης, φυσικής αγωγής, δημιουργικής απασχόλησης, για γυναίκες και τη νεότητα. Με πρωτοβουλία της ΧΕΝ ιδρύθηκαν οι πρώτες Σχολές Γραμματέων, Κοινωνικών Λειτουργών και Βιβλιοθηκονόμων και κατοχυρώθηκαν τα αντίστοιχα επαγγέλματα.

Τη δεκαετία του ‘70 αναπτύσσει πολύπλευρο πρόγραμμα «Δια βίου Επιμόρφωσης Ενηλίκων», με έμφαση σε θέματα Αυτογνωσίας, Ισοτιμίας των Φύλων, προγράμματα για την Οικογένεια, προγράμματα Πολιτισμού και Ιστορίας της Τέχνης.

Το 1975 (Παγκόσμιο Έτος του ΟΗΕ για τη Γυναίκα), η ΧΕΝ δημιούργησε το Αρχείο “Γυναίκα & ημερήσιος περιοδικός Τύπος”, που περιλαμβάνει όλα τα άρθρα που δημοσιεύτηκαν με θέμα τη Γυναίκα από το 1975 έως και το 2000.

Σχεδίασε και οργάνωσε με ειδικούς παιδαγωγούς πρόγραμμα Δημιουργικής Απασχόλησης του ελεύθερου χρόνου του Παιδιού και το 1981 (Παγκόσμιο Έτος του Παιδιού) δημιούργησε ένα πρότυπο δίκτυο μικρών Παιδικών Βιβλιοθηκών σε 15 σημεία της χώρας.

Παράλληλα με την ανάπτυξη καινοτόμων για την εποχή υπηρεσιών η ΧΕΝ τις δεκαετίες αυτές είχε σημαντικό ρόλο στη διεκδίκηση πολιτικών, κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων για τις γυναίκες, όπως το δικαίωμα ψήφου, η συνταγματική κατοχύρωση της ισότητας των φύλων, η αναθεώρηση του οικογενειακού δικαίου και η εξίσωση αμοιβών ανδρών-γυναικών.

Πρόσφερε επίσης πολλά σε πρόσφυγες και μετανάστες από κάθε πλευρά των συνόρων, τόσο με την περίθαλψη επαναπατρισθέντων όσο και με την προετοιμασία νεαρών κοριτσιών για υπερπόντια μετανάστευση τα δύσκολα χρόνια της εθνικής αιμορραγίας.

Τη 10ετία του ’80 – μια δεκαετία με έντονο κοινωνικοοικονομικό αποτύπωμα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο- η ΧΕΝ εκσυγχρόνισε τις μεθόδους της και εκπαίδευσε τα στελέχη της ανταποκρινόμενη στις εξελίξεις και τις ανάγκες της εποχής. Χρησιμοποίησε νέες μεθόδους, όπως η «εξ αποστάσεως μάθηση» και δημιούργησε νέα εργαλεία όπως οι φάκελοι υλικού για την πρωτοβάθμια φροντίδα Υγείας του Παιδιού και της Γυναίκας, το Περιβάλλον, την πολυπολιτισμική συμβίωση. Το οργανωμένο εκπαιδευτικό υλικό διοχετεύθηκε σε όλα τα τοπικά Κέντρα και πραγματοποιήθηκαν εκπαιδεύσεις στελεχών για τη χρήση του.

Τη ίδια περίοδο μηχανοργανώθηκαν οι υπηρεσίες της, εφάρμοσε ειδικές μεθόδους επαγγελματικού προσανατολισμού για την ένταξη και επανένταξη των γυναικών στη αγορά εργασίας και εντάχθηκε στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Επαγγελματικής Κατάρτισης της Γυναίκας IRIS.

Την τελευταία δεκαετία του αιώνα (1990-2000) η ΧΕΝ συνειδητά και συστηματικά στοχεύει στην ανανέωσή της σε ανθρώπινο δυναμικό, με έμφαση στη Νεότητα και τη Νέα Γυναίκα. Οργανώνονται Πανελλήνιες Συναντήσεις Νεότητας και Θεματικά Εργαστήρια με αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας «δεξαμενής» νέων γυναικών έως 35 ετών από την οποία «τροφοδοτούνται» τα διοικητικά όργανα της Οργάνωσης σε τοπικό και εθνικό επίπεδο και στηρίζονται καινοτόμα προγράμματα για τη Νεότητα όπως  «Η Χαρά της Ανάγνωσης», «Εκπαιδευτικά Προγράμματα σε Μουσεία», «Σχολική Βοήθεια» για παιδιά παλιννοστούντων, «Παιδική Φωλιά». Ταυτόχρονα υλοποιείται ένα τριετές πρόγραμμα ανάπτυξης της εθελοντικής στελέχωσης σε τοπικό επίπεδο.

Η πλήρης ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανοίγει νέες προοπτικές συνεργασίας και εταιρικότητας με ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Υλοποιούνται δράσεις για ευάλωτες ομάδες γυναικών και τη Νεότητα (NOW, YOUTHSTART, HORIZON, «Κοινωνικός Αποκλεισμός», ΙΝΤΟ-Athens, Asylum Seekers, κ.ά.).

Η ΧΕΝ πιστοποιεί τις ήδη παρεχόμενες υπηρεσίες κατάρτισης και συμβουλευτικής αρχικά ως Κέντρο Εκπαίδευσης Επαγγελματικής Κατάρτισης, στη συνέχεια ως Κέντρο Συνοδευτικών Υποστηρικτικών Υπηρεσιών (ΚΕ.Σ.Υ.Υ) και τελικά ως Φορέας Παροχής Συνοδευτικών Υποστηρικτικών Υπηρεσιών από τα αρμόδια Υπουργεία.

Εντάσσεται στο EWA, (Ευρωπαϊκό δίκτυο RETRAVAILLER) στα πλαίσια  του Κοινοτικού Προγράμματος «NOW – Νέες Ευκαιρίες για Γυναίκες». Συμμετέχει σε δίκτυα, όπως το Ευρωπαϊκό Λόμπυ Γυναικών, η Ελληνική Επιτροπή ΜΚΟ για την Ανάπτυξη, το Ελληνικό Δίκτυο για το δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία, το Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας, κ.α.

Με βάση την πολύχρονη εμπειρία της, η ΧΕΝ Ελλάδος τη δεκαετία 2000-2010 συμμετείχε και στις δύο φάσεις του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Equal. Στον πρώτο κύκλο δημιούργησε το Γυναικείο Κέντρο Απασχόλησης με στόχο την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών στον τομέα της αναζήτησης εργασίας. Στο δεύτερο κύκλο με το πρόγραμμα «+ΠΡΑΞΙΣ-Συνεργασία για την Απασχόληση» στόχευσε στη διευκόλυνση της πρόσβασης γυναικών που υφίστανται διακρίσεις στην αγορά εργασίας. Η ΧΕΝ συμμετείχε επίσης στο πρόγραμμα “+ΑΝΑΠΤΥΞΗ–Ολοκληρωμένη παρέμβαση για μετανάστες/στριες” που χρηματοδοτήθηκε από τον Χρηματοδοτικό Μηχανισμό του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Η πρωτοβουλία EQUAL έδωσε την ευκαιρία και τη δυνατότητα να κεφαλαιοποιηθεί η εμπειρία της ΧΕΝ στο τομέα της επαγγελματικής συμβουλευτικής. Το Κέντρο Συμβουλευτικής Απασχόλησης συνεχίζει να λειτουργεί, με ίδιους πόρους μέχρι σήμερα. Εξειδικευμένο προσωπικό παρέχει υπηρεσίες επαγγελματικής συμβουλευτικής και ψυχοκοινωνικής στήριξης σε άνεργες γυναίκες, καθώς χρειάζονται ενθάρρυνση και ενίσχυση στον καθημερινό αγώνα που καταβάλλουν για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της ανεργίας.

Η δεκαετία αυτή χαρακτηρίζεται επίσης από την μεγάλη προσπάθεια αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας της ΧΕΝ προς όφελος του κοινωνικού της έργου. Το εμβληματικό κτίριο στην οδό Αμερικής 11, ανακαινίζεται ριζικά, στην Εκάλη δημιουργείται ο οικισμός «Δρυάδες» με την μέθοδο της αντιπαροχής με στόχο την οικονομική ανεξαρτησία της Οργάνωσης και στα τέλη της δεκαετίας λαμβάνεται η απόφαση για την εκ βάθρων ανακαίνιση του ιστορικού κτιρίου της Ηλιούπολης.

Στη δεκαετία που διανύουμε η ΧΕΝ σχεδιάζει και υλοποιεί ένα από τα πιο σημαντικά της προγράμματα στη σύγχρονη εποχή, το στεγαστικό πρόγραμμα για φοιτήτριες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Με αφετηρία το ακαδημαϊκό έτος 2013-2014-μερικούς μόλις μήνες μετά την οριστική παραλαβή του πλήρως ανακαινισμένου και διεθνών προδιαγραφών κτιρίου της Ηλιούπολης- το πρόγραμμα φιλοξενεί κάθε χρόνο φοιτήτριες σε ΑΕΙ και ΑΤΕΙ του λεκανοπεδίου. Οι νέες αυτές γυναίκες προέρχονται από την περιφέρεια και αδυνατούν τόσο οι ίδιες όσο και οι οικογένειές τους να υποστηρίξουν την αυτόνομη διαβίωσή τους λόγω οικονομικών δυσκολιών με αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο το δικαίωμά τους στην ανώτατη εκπαίδευση.

Το 2014 η ΧΕΝ Ελλάδος υλοποίησε πρόγραμμα παροχής υπηρεσιών ενημέρωσης, διασύνδεσης με υπηρεσίες και συμβουλευτικής στήριξης σε γυναίκες πρόσφυγες και αιτούσες άσυλο. Το πρόγραμμα ΕΝ.ΤΑ.Σ.Υ.Υ. «ΕΝσωμάτωση της ΤΑυτότητας φύλου σε Συνοδευτικές Υποστηρικτικές Υπηρεσίες» είχε ως στόχο την επαγγελματική και κοινωνική τους ένταξη. Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από το Υπουργείο Εργασίας και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσφύγων.

Την ίδια χρονιά η ΧΕΝ Ελλάδος συμμετείχε στην κοινωνική σύμπραξη με την Ε.Κ.Πο.Σ.Π.Ο. ΝΟΣΤΟΣ και την ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ που υλοποίησε το έργο «Νόστος_Κοινωνικές δομές Αντιμετώπισης της Φτώχειας στο Δήμο Αθηναίων». Η ΧΕΝ Ελλάδος ανέλαβε τη δημιουργία και λειτουργία της δομής του «Γραφείου Διαμεσολάβησης» δηλαδή της υπηρεσίας υποδοχής και διαχείρισης αιτημάτων των ωφελούμενων του προγράμματος (άνεργοι και μακροχρόνια άνεργοι, άτομα χωρίς υποστηρικτικό οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον, άτομα σε κίνδυνο έξωσης ή σε συνθήκες επισφαλούς στέγης, άστεγοι, άτομα και οικογένειες που δεν σιτίζονταν ή υποσιτίζονταν, άτομα που δεν είχαν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, κ.λπ). Το πρόγραμμα έως και τις 31/10/2015 εντασσόταν στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού» εποπτευόμενο από τον Ενδιάμεσο Φορέα Διαχείρισης της ΕΑΤΑ (Εταιρεία Ανάπτυξης και Τουριστικής Προβολής Αθηνών Αναπτυξιακή Α.Ε. ΟΤΑ). Από 1/11/2015 έως και τις 28/02/2017 εντάχθηκε στο Ταμείο Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Εργασίας.

 

Φωτογραφικό Υλικό από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της ΧΕΝ στην Ελλάδα:

Φωτογραφία μελών της ΧΕΝ στα σκαλιά της εισόδου της Βουλής
Mέλη (μαθήτριες) της Σχολής Κοινωνικής Εργασίας
1ο Διοικητικό Συμβούλιο της ΧΕΝ
Επαγγελματική κατάρτιση γυναικών